Słynny praptak był w rzeczywistości dinozaurem – przekonują chińscy badacze w swoim artykule w najnowszym Nature.
Szkielet archeopteryksa odkryty w latach 70. XIX w. w Blumenberg (Niemcy). Zdjęcie na licencji Creative Commons. Autor: Raimond Spekking/Wikipedia
Pierwsze szczątki istoty nazwanej później archeopteryksem odkryto dokładnie 150 lat temu. Bez trudu zyskały one miano pierwszego ptaka. Były to bowiem najstarsze pozostałości zwierzęcia mającego skrzydła z piórami , widełki (zrośnięte obojczyki w kształcie litery V) i wiele innych cech, które spotykano dotąd tylko u ptaków. Jednocześnie miał on jeszcze np. pysk z zębami i pazury na skrzydłach.
Swoją pozycję praptaka archeopteryks trzymał przez grubo ponad sto lat, ale pojawiało się coraz więcej skamieniałości, które podważały jego wyjątkowość. Okazało się, że widełki miało wiele dinozaurów, w tym nawet ogromny Tyrannosaurus rex. Na przełomie XX i XXI w. odkryto zaś szczątki wielu dinozaurów, które miały cechy charakterystyczne dla ptaków, w tym tworzące skrzydła pióra (np. Microraptor gui, Anchiornis huxleyi).
Pojawiało się też w ostatnich latach coraz więcej dowodów na to, że wiele dinozaurów, które od lat przedstawiano z gołą skórą, w rzeczywistości było pokryte piórami (najbardziej znanym przykładem są tutaj welociraptory).
Jednak mimo tak wielu ptasich cech zwierzęta te wciąż były bardziej gadami niż ptakami i naukowcy przydzielali je do nadrodziny deinonychozaurów. Zdaniem trójki chińskich badaczy tam też jest miejsce archeopteryksa.
Anchiornis huxleyi – wygląda jak ptak, ale to jednak dinozaur. Rysunek na licencji Creative Commons. Autor: Matt Martyniuk
W najnowszym Nature Chińczycy zaprezentowali kolejnego ptasiopodobnego dinozaura Xiaotingia zhengi. Paleontolodzy znaleźli go w chińskiej prowincji Liaoning. Zwierzę ma około 161-145 mln lat. Podobnie jak archeopteryks ma pióra i pysk z ostrymi zębami zamiast dzioba. Podobieństw do słynnego praptaka jest tak wiele, że zdaniem Chińczyków Xiaotingia zhengi to jego bliski krewniak.
Dokładna analiza kości obu tych zwierząt skłoniła badaczy z Państwa Środka do uznania, że mimo wszystko są to jednak dinozaury. Decydujące okazały się pewne cechy budowy czaszki, które nie występują u wczesnych ptaków, ale mają swoje odpowiedniki u deinonychozaurów.
Propozycja Chińczyków najprawdopodobniej spotka się z akceptacją świata nauki. Nie są oni bowiem pierwszymi paleontologami, którzy chcą wyrzucić archeopteryksa z ptasiej rodziny. Dwa lata temu podobną tezę zaprezentował w PLoS ONE zespół naukowców z USA, Chin i Niemiec.
Archeopteryks zdobył swoją wyjątkową pozycję, gdyż był pierwszym odkrytym zwierzęciem, które łączyło cechy gadów i ptaków. Znaleziska ostatnich kilkunastu lat pokazały jednak, że takich zwierząt było ponad sto milionów lat temu dużo, dużo więcej, a archeopteryks nie był niczym wyjątkowym. Był jednym z wielu przedstawicieli rodziny dinozaurów, która najprawdopodobniej dała początek ptakom.
Dzieje archeopteryksa pokazują również, jak bardzo nowe skamieniałości potrafią zmieniać naszą wiedzę. Naukowcy, którzy dawno temu uznali go za praptaka, podjęli zrozumiałą decyzję, biorąc pod uwagę informacje, jakie mieli wtedy do dyspozycji. Teraz jednak wiemy, że na świecie żyły niegdyś dinozaury z piórami i widełkami.
Xing Xu, Hailu You, Kai Du, Fenglu Han (2011) An Archaeopteryx-like theropod from China and the origin of Avialae, Nature 475, 465–470 doi:10.1038/nature10288
Tekst redakcyjny Nature.
Spodobała ci się ta informacja? Wesprzyj powstawanie serwisu i zostań subskrybentem. Bez pomocy Czytelników Archeowieści znikną. Subskrypcję możesz wykupić np. tutaj
(Oddanych głosów: 4, średnia ocen: 5,75 na 6)
Loading ...
To wykluczono mozliwosc wyewoluowania ptakow z Archeopteryksa, czy jedynie stwierdzono, ze moze byc i przodkiem i jakas linia boczna wiodaca od wspolnego przodka?
Przy rekonstrukcjach Archeopteryksa bardzo duzy nacisk kladziono na mozliwosc lotow slizgowych z drzew, jako wstepu do latania. Czy ta mozliwosc zostala wykluczona czy tez rowniez byla bardzo popularna?
Nic nie wykluczano, lotami się nie zajmowano. Zaproponowano jedynie przesunięcie archeopteryksa z praptaków do grupy w zasadzie identycznych z nim dinozaurów.
Warto coś zaznaczyć: sami autorzy piszą, że z ich analizy kladystycznej wyszło im, iż bliższe pokrewieństwo archeopteryksa z deinonychozaurami niż z dzisiejszymi ptakami jest tylko trochę bardziej prawdopodobne niż jego bliższe pokrewieństwo z ptakami. Z artykułu:
„It should be noted that our phylogenetic hypothesis is only weakly supported by the available data. Bremer support and bootstrap values for the recovered coelurosaurian subclades are, in general, low, and a bootstrap value less than 50% and a Bremer support value of 2 are obtained for a monophyletic Deinonychosauria including the Archaeopterygidae (see Supplementary Information). This low support is partly caused by various homoplasies, many of which are functionally significant, that are widely distributed across coelurosaurian phylogeny”.
Także na dzień dzisiejszy sytuacja wygląda raczej tak, że prawdopodobna jest zarówno przynależność archeopteryksa do Deinonychosauria, jak i do Avialae. Jak zauważono na Dinosaur Mailing List (http://permalink.gmane.org/gmane.science.dinosaurs.general/50753) – przydałoby się uwzględnić w analizie kladystycznej więcej opisanych w ostatnich latach maniraptorów (takich jak Mahakala, Szanag, Tianyuraptor czy Balaur). Skoro uwzględnienie w analizie kladystycznej jednego dodatkowego taksonu wystarczyło, by „wyrzucić” archeopteryksa z Avialae, to faktycznie ciekawe, jakie rezultaty dałoby dodanie i tych taksonów.
A z innej beczki – biorąc pod uwagę, że część autorów definiuje ptaki (Aves) jako klad obejmujący ostatniego wspólnego przodka archeopteryksa i współczesnych ptaków oraz wszystkich jego potomków:
http://www.taxonsearch.org/dev/taxon_edit.php?Action=View&tax_id=43
to wg tych definicji nawet jeśli archeopteryks byłby deinonychozaurem, to nadal należałby do Aves, bo sama definicja filogenetyczna by to wymuszała (z tym, że w takim wypadku do ptaków należałyby też wszystkie inne deinonychozaury). Ale skoro pozycja filogenetyczna archeopteryksa w obrębie maniraptorów jest tak niepewna, to jest to raczej argument za przyjęciem takiej definicji filogenetycznej Aves, która nie wymusza przynależności archeopteryksa do nich.
Literówka: _Shanag_, nie _Szanag_.
Jesli identycznych – to powinny miec zblizone mozliwosci lotu.
jakos tak bardzo wycinkowo ktos wykonal te badania.
Jesli identycznych – to powinny miec zblizone mozliwosci lotu.
jakos tak bardzo wycinkowo ktos wykonal te badania.
To trochę taka „naukawość” jak z Plutonem – nie jest planetą a „planetą karłowatą” …