Lascaux nad Nilem

W 1962 Philip Smith natknął się niedaleko miejscowości Qurta nad Nilem, 640 kilometrów na południe od Kairu, na wyryte w skałach rysunki zwierząt, które bardzo przypominały słynne prehistoryczne dzieła znane z francuskiej jaskini Lascaux albo z hiszpańskiej Altamiry.

Widoczne powyżej byki z Lascaux są bardzo podobne do tych, które odkryto w południowym Egipcie. Zdjęcie na licencji Creative Commons. Fot. Prof saxx

Kanadyjski naukowiec i jego współpracownicy uznali, że odkryte ryty musiały powstać w paleolicie (2,5 mln lat – 10 tys. lat). Jednak inni specjaliści stwierdzili że to niemożliwe, by tej klasy dzieła powstały tak wcześnie poza Europą, gdzie – wedle ówczesnej wiedzy – pod koniec paleolitu narodziła się sztuka. Smith musiał uznać ich argumenty.

Kilka lat temu prawie całkowicie zapomniane ryty odkryła ponownie międzynarodowa grupa archeologów, której pracami kieruje Belg Dirk Huyge. Już w oparciu o wstępne analizy patyny i erozji naukowcy uznali, że przedstawienia mają około 15 tysięcy lat. Tak stare datowanie sugerował też dominujący na rytach wymarły już gatunek dzikiego bydła.

Tym razem przypisywanie tych dzieł paleolitycznym artystom nie wywołało już wielkich kontrowersji. W ciągu ostatnich 40 lat znaleziono bowiem wiele przykładów paleolitycznej sztuki spoza Europy.

Naukowcy nie poprzestali oczywiście na wstępnych analizach i prowadzili dalsze badania. W najbliższym „Antiquity” ukażą się wyniki datowania rytów z Qurty metodą zwaną optycznie stymulowana luminescencja (OSL).

Metody tej badacze użyli do określenia wieku rytów, które odkryli w 2008 r., czyli już po ogłoszeniu wyników wstępnych badań. Pokryte dawnymi rysunkami panele były przysypane piaskiem co dało możliwość użycia OSL. Metoda ta ujawnia bowiem wiek ostatniego wystawienia na światło słoneczne. Analiza osadów, które zakryły panele wykazała, że mają one co najmniej 15 tysięcy lat. Jak podkreślają badacze to pierwszy twardy dowód na to, że ryty pochodzą z paleolitu i są najstarszymi dziełami sztuki w Egipcie.

Badania wykazały więc, że ryty te są nie tylko podobne do dzieł znanych nam z Lascaux i Altamiry, ale pochodzą też z tego samego okresu. Philip Smith i jego koledzy mieli rację.

- Naskalne paleolityczne dzieła z Qurty zdradzają nam, że dobrze znana sztuka jaskiniowa z Europy nie była izolowanym fenomenem. Qurta daje Afryce Północnej mocne miejsce w świecie najstarszej znanej tradycji artystycznej i pokazuje, że tradycja ta występowała na większym obszarze niż dotąd sobie wyobrażaliśmy – mówi egiptolog John Coleman Darnell z uniwersytetu Yale’a.

Naukowcy są zachwyceni znaleziskiem: – Nazywanie tego miejsca „Lascaux nad Nilem” wcale nie jest przesadą – przekonywał już kilka lat temu Huyge.

Początkowo jednak podchodzili niezwykle ostrożnie do doszukiwania się związków między sztuką europejską i tą znad Nilu. Huyge tłumaczył, że podobieństwo jest spowodowane mniej więcej taką samą mentalnością i poziomem rozwoju prehistorycznych mieszkańców Francji, Hiszpanii i Egiptu.

Teraz jednak badacze, co prawda bardzo ostrożnie, sugerują, że mogło dochodzić wówczas do międzykontynentalnej wymiany ikonografii i koncepcji symbolicznych. Wskazują na niższy poziom wód w Morzu Śródziemnym, który ułatwiał takie kontakty. Powołują się również na znaleziska prehistorycznej sztuki z Włoch, Sycylii i Libii, gdzie można znaleźć przedstawienia podobne do tych znad Nilu.

Wyniki badań ukażą się w grudniowym wydaniu Antiquity (Vol. 85 Issue 330, pp. 1184–1193). Dostępny jest już komunikat prasowy Yale (z galerią zdjęć), a także komunikat prasowy Antiquity (też jest kilka fotografii). Zdjęcia rytów znajdziecie również w publikacji badaczy z 2007 r.„Lascaux along the Nile”: Late Pleistocene rock art in Egypt.

Spodobała ci się ta informacja? Wesprzyj powstawanie serwisu i zostań subskrybentem. Bez pomocy Czytelników Archeowieści znikną. Subskrypcję możesz wykupić np. tutaj

(Oddanych głosów: 6, średnia ocen: 6,00 na 6)

 Loading ...

Inne