Wpisy

Opublikowane w

„Boso, lecz przy kordzie” – wykład o broni osobistej w średniowiecznym mieście

Na ulicach średniowiecznego miasta portowego bywało niebezpiecznie. Zatem nic dziwnego, że tak wielu mieszkańców nosiło broń. Jednak powszechność broni osobistej można tłumaczyć też inną potrzebą: zaznaczenia swojego statusu społecznego. Temu zagadnieniu będzie poświęcony wykład dra hab. Lecha Marka.

Spichlerz Błękitny Baranek zaprasza na wykład dra hab. Lecha Marka: „Boso, lecz przy kordzie. Materialne świadectwa używania broni w średniowiecznym i nowożytnym mieście na przykładzie Gdańska” – w piątek 30 stycznia 2026 roku o godzinie 17:00. Wstęp wolny.

Czytaj dalej „„Boso, lecz przy kordzie” – wykład o broni osobistej w średniowiecznym mieście”

Opublikowane w

Drugi odcinek Podcastu Archeologicznego. Od Hyksosów do Ptolemeuszy. 20 lat badań w Tell el-Retaba

Z przyjemnością zapraszamy na drugi odcinek Podcastu Archeologicznego Archeowieści. W odcinku 2: Od Hyksosów do Ptolemeuszy. 20 lat badań polsko-słowackich w Tell el-Retaba rozmawiamy o stanowisku położonym w Dolnym Egipcie, które przez kilkaset lat pełniło kluczową rolę militarną, osadniczą i administracyjną. Tell el-Retaba to miejsce, w którym historia wielkiej polityki splata się z codziennym życiem zwykłych mieszkańców. A wszystko to archeolodzy odczytują z odkrywanych murów fortecy, pozostałości domów, ceramiki oraz cmentarzysk.

Gośćmi rozmowy prowadzonej przez Adama Budziszewskiego są dr hab. Sławomir Rzepka oraz dr hab. Anna Wodzińska z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
 Czytaj dalej „Drugi odcinek Podcastu Archeologicznego. Od Hyksosów do Ptolemeuszy. 20 lat badań w Tell el-Retaba”

Opublikowane w

#cokryjeziemia Opowieści z Lubelszczyzny

Nowy cykl filmowy „Co kryje ziemia. Opowieści z Lubelszczyzny” pokazuje współczesną archeologię regionu bez mitu „poszukiwaczy skarbów”, za to z technologią, laboratoriami i codzienną pracą w terenie. To część projektu UMCS „Od epoki kamienia po Wielką Wojnę – archeologia Lubelszczyzny”, który ma popularyzować wiedzę o dziedzictwie archeologicznym i jego ochronie, a także opowiadać dzieje regionu w przystępnej formie krótkich odcinków.

Archeologia Lubelszczyzny na wyciągnięcie ręki! Naukowcy UMCS zachęcają do śledzenia swoich działańAutor: Instytut Archeologii UMCS/ Materiały prasowe
Archeologia Lubelszczyzny na wyciągnięcie ręki! Naukowcy UMCS zachęcają do śledzenia swoich działań
Autor: Instytut Archeologii UMCS/ Materiały prasowe

Czytaj dalej „#cokryjeziemia Opowieści z Lubelszczyzny”

Opublikowane w

Kościół pod wezwaniem Panny Marii w Dayr al-Surian – kronika koptyjsko-syryjskiej wspólnoty

Dayr al-Surian położone jest w Wadi al-Natrun, na zachód od delty Nilu, w regionie znanym w późnej starożytności jako Sketis. Kościół klasztorny poświęcony Najświętszej Marii Pannie, pozostaje w nieprzerwanym użytkowaniu od VII wieku n.e. Pomiędzy IX a XVI wiekiem kościół użytkowała wspólnota syryjsko-koptyjska, związana z Syryjskim Kościołem Ortodoksyjnym, a jego architektura, malowidła i inskrypcje świadczą o stałej wymianie kulturowej między tymi dwiema grupami.

Czytaj dalej „Kościół pod wezwaniem Panny Marii w Dayr al-Surian – kronika koptyjsko-syryjskiej wspólnoty”

Opublikowane w

Głos w sprawie „protomiasta Mierzyn-Ostoja-Przylep”

Od dłuższego czasu w mediach pojawiają się informacje dotyczące działalności dr. Marcina Dziewanowskiego. W ostatnich dniach lokalne portale informacyjne, m.in. kolbaskowo.eu (2 stycznia 2026 r.) oraz Głos Szczeciński (9 stycznia 2026 r., wydanie drukowane i internetowe), opublikowały materiały dotyczące rzekomego „protomiasta” odkrytego na obszarze dzisiejszego Mierzyna, Ostoi i Przylepu. W wersji internetowej Głosu Szczecińskiego artykuł został dodatkowo oznaczony tagiem „protomiasto Szczecin”. Niestety, autorzy tych publikacji powielili informacje, które w świetle aktualnego stanu wiedzy archeologicznej należy uznać za wprowadzające w błąd. U ich podstaw leży nieporozumienie terminologiczne oraz poważne uproszczenia metodologiczne. W niniejszym tekście postaramy się w przystępny sposób wyjaśnić czym w archeologii jest neolit, jak funkcjonuje metoda naukowa oraz na czym polega zasadniczy problem z określeniem „protomiasto Mierzyn-Ostoja-Przylep”.

Czytaj dalej „Głos w sprawie „protomiasta Mierzyn-Ostoja-Przylep””

Opublikowane w

Grodzisko średniowieczne w Spycimierzu

Co zostaje po grodzie, który przez stulecia znikał z krajobrazu, a dziś wraca dzięki archeologii? W dolinie Warty, tuż obok Spycimierza, pod polami kryje się średniowieczne grodzisko znane już ze źródeł z XI i XII wieku

W dwóch krótkich filmach prof. Jerzy Sikora opowiada o grodzisku w Spycimierzu i o znaleziskach z badań, które mają domknąć wieloletnią historię prac na tym stanowisku.

Gród spycimierski < Dywany kwiatowe na procesję Bożego Ciała w Spycimerzu

Czytaj dalej „Grodzisko średniowieczne w Spycimierzu”

Opublikowane w

Matka jest tylko jedna – o roli kobiet w kulturze Nubii

W świecie zdominowanym przez systemy patriarchalne, przykłady kultur, w których rola kobiet jest tak ważna są fascynujące, tym bardziej kiedy sięgają odległej wieków przeszłości. Takim przykładem jest kultura Nubii, obszaru położonego na południe od Egiptu, mającego długą i bogatą przeszłość. Nubia, nadal trochę w cieniu swojego sławnego północnego sąsiada, dzięki dekadom prac archeologów odsłania przed nami swe fascynujące oblicze, i mimo że była na początku postrzegana jako kulturowo zależna od Egiptu, jawi się coraz bardziej jako niezależna i odrębna kulturowo. 

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów tej kultury jest właśnie rola kobiet, szczególnie tych zajmujących wysokie pozycje społeczne. Tak jak w wielu kulturach Afryki, ale także w kulturze żydowskiej, to kobieta jest przekazicielką tradycji i to w żeńskiej linii dziedziczy się status społeczny. Mimo dogłębnych zmian politycznych i religijnych, pozycja kobiet na tych terenach trwa, i pokazuje ich silną pozycję w kulturze Sudanu.

Czytaj dalej „Matka jest tylko jedna – o roli kobiet w kulturze Nubii”

Opublikowane w

Podcast Blazing the Trail

Nowy podcast „Blazing the Trail” – epicka wyprawa do początków ludzkości. Zapraszamy do odkrycia fascynującej opowieści o tym, co sprawiło, że staliśmy się ludźmi! „Blazing the Trail” to pięcioodcinkowy podcast, w którego produkcję zaangażował się Uniwersytet Wrocławski, współpracując z cenionymi partnerami: Breakthru Films, Australian Museum, Uniwersytetem w Sydney i Uniwersytetem w Liverpoolu. Dzięki tej międzynarodowej współpracy powstała wyjątkowa seria, która zabiera słuchaczy w podróż śladami naszych najstarszych przodków – od początków w Afryce po globalne rozprzestrzenienie się współczesnych ludzi.

Czytaj dalej „Podcast Blazing the Trail”

Opublikowane w

Koń po węgiersku. Hipofagia we wczesnym średniowieczu w Królestwie Węgier

Koń był i jest niezwykle cenionym zwierzęciem w ludzkich społecznościach. Można wręcz stwierdzić, że bez jego udziału rozwój cywilizacji Starego Świata nie przebiegałby tak dynamicznie. Zapewniał mobilność, a dzięki swojej sile i wytrzymałości wspierał ludzi zarówno w codziennej pracy, jak i w działaniach o większej skali. Pozostaje jednak pytanie, czy we wszystkich kulturach i okresach zwierzę to otaczano tak dużym szacunkiem, że spożywanie koniny uznawano za tabu. Na tę kwestię postanowili odpowiedzieć archeolodzy, analizując realia wczesnośredniowiecznych Węgier. Wyniki ich badań zostały niedawno opublikowane na łamach czasopisma Antiquity.

Czytaj dalej „Koń po węgiersku. Hipofagia we wczesnym średniowieczu w Królestwie Węgier”

Opublikowane w

Słowianie. Skąd pochodzimy? Czy istnieje gen słowiański? Nowa odsłona ekscytującego sporu

Najnowszy odcinek podkastu „Politka o historii” poświęcona będzie zagadnieniu początków Słowiańszczyzny.

Czy Słowianie są z „tutejszych”, czy może jednak z importu? Czy genetyka potrafi rozstrzygnąć spory, które archeologia toczy od XIX w.? A może pytanie, skąd przybyli nasi przodkowie, jest źle postawione, bo – jak pokazują dane – „Polacy” nigdy nie byli jednorodni?

Czytaj dalej „Słowianie. Skąd pochodzimy? Czy istnieje gen słowiański? Nowa odsłona ekscytującego sporu”